Giải thích các cặp tiền tệ chính, phụ và ngoại lai

Tìm hiểu sự khác biệt giữa các cặp tiền tệ chính, phụ và ngoại lai, bao gồm thanh khoản, mức độ biến động, chênh lệch giá, rủi ro và những yếu tố quan trọng cần cân nhắc khi giao dịch.

 

Các cặp tiền tệ chính, phụ và ngoại lai là gì?

Các cặp tiền tệ Forex thường được chia thành ba nhóm chính: cặp tiền tệ chính, cặp tiền tệ phụ và cặp tiền tệ ngoại lai. Cách phân loại này giúp nhà giao dịch phân biệt các loại cặp tiền tệ khác nhau và so sánh những đặc điểm như mức độ giao dịch, thanh khoản, chênh lệch giá và mức độ biến động.

Trong số các nhóm này, các cặp tiền tệ chính thường chiếm tỷ trọng giao dịch cao nhất, trong khi các cặp tiền tệ phụ và ngoại lai có thể mang những đặc điểm thị trường và điều kiện giao dịch khác nhau. Mỗi nhóm bao gồm nhiều cặp tiền tệ có thể phù hợp với các phương pháp giao dịch khác nhau, tùy thuộc vào những yếu tố như thanh khoản thị trường, mức độ biến động và các đồng tiền liên quan.

Việc hiểu rõ các nhóm này có thể giúp nhà giao dịch hình dung rõ hơn về thị trường Forex và nhận biết những đặc điểm tạo nên sự khác biệt giữa từng nhóm. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết hơn về các cặp tiền tệ chính, phụ và ngoại lai, bắt đầu với nhóm được giao dịch phổ biến nhất.

Các cặp tiền tệ chính

Các cặp tiền tệ chính thường được hiểu là những cặp Forex được giao dịch sôi động nhất, bao gồm đồng đô la Mỹ và một đồng tiền lớn khác trên thế giới.

Các đồng tiền lớn thường được công nhận gồm euro (EUR), yên Nhật (JPY), bảng Anh (GBP), franc Thụy Sĩ (CHF), đô la Úc (AUD), đô la Canada (CAD) và đô la New Zealand (NZD).

Đồng đô la Mỹ vẫn giữ vai trò chi phối trong giao dịch ngoại hối toàn cầu. Theo Khảo sát Ba năm 2025 của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), đồng USD xuất hiện ở một phía của 89,2% tổng số giao dịch ngoại hối trong tháng 4/2025, trong khi 10 cặp tiền tệ được giao dịch nhiều nhất đều có sự tham gia của đồng đô la Mỹ.

Một số ví dụ phổ biến về các cặp tiền tệ chính gồm:

Danh sách chính xác có thể khác nhau đôi chút giữa các bên tham gia thị trường, đặc biệt khi xác định những cặp tiền tệ nào được xếp vào nhóm “cặp tiền tệ chính”. Tuy nhiên, bảy cặp trên là những ví dụ được công nhận rộng rãi nhất.

Tại sao các cặp tiền tệ chính được ưa chuộng?

Các cặp tiền tệ chính thường có mức độ giao dịch rất lớn. Sự tham gia đông đảo của thị trường có thể góp phần tạo ra thanh khoản sâu hơn và, trong điều kiện thị trường bình thường, có thể khiến các cặp này dễ giao dịch hơn so với những đồng tiền ít được giao dịch hơn.

Các cặp tiền tệ chính cũng thu hút sự quan tâm đáng kể vì tỷ giá của chúng phản ứng với những diễn biến kinh tế và chính sách tiền tệ quan trọng. Ví dụ, EUR/USD có thể phản ứng trước những thay đổi trong kỳ vọng về chính sách của Ngân hàng Trung ương Châu Âu hoặc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, trong khi USD/JPY có thể nhạy cảm với các diễn biến liên quan đến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản.

Tuy nhiên, thanh khoản cao không có nghĩa là một cặp tiền tệ không có rủi ro. Các cặp tiền tệ chính vẫn có thể biến động mạnh xung quanh các quyết định về lãi suất, dữ liệu lạm phát, báo cáo việc làm, các sự kiện địa chính trị và những thay đổi bất ngờ trong kỳ vọng của thị trường.

 

Các cặp tiền tệ phụ

Các cặp tiền tệ phụ, thường được gọi là các cặp tiền tệ chéo hoặc đơn giản là cặp chéo, thường kết hợp hai đồng tiền lớn nhưng không có đồng đô la Mỹ.

Một số ví dụ gồm:

– EUR/GBP

– EUR/JPY

– GBP/JPY

– AUD/JPY

– EUR/CHF

– GBP/CHF

– AUD/NZD

Ví dụ, EUR/GBP thể hiện giá trị của đồng euro so với bảng Anh. Không giống như EUR/USD, đồng đô la Mỹ không xuất hiện trong cặp tiền tệ được niêm yết.

Các cặp tiền tệ phụ khác với các cặp tiền tệ chính như thế nào?

Điểm khác biệt chính là các cặp tiền tệ phụ không có đồng USD, chứ không phải vì mọi cặp tiền tệ phụ đều có thanh khoản thấp.

Một số cặp chéo vẫn có hoạt động giao dịch đáng kể. Ví dụ, EUR/JPY và GBP/JPY được nhiều nhà giao dịch Forex theo dõi rộng rãi. Tuy nhiên, đặc điểm giao dịch của các cặp này vẫn có thể khác so với những cặp có USD được giao dịch sôi động nhất.

Thanh khoản có thể thay đổi tùy theo từng cặp tiền tệ, phiên giao dịch và điều kiện thị trường tại từng thời điểm. Do đó, chênh lệch giá và mức độ biến động giá cũng có thể khác nhau.

Các cặp tiền tệ phụ có thể hữu ích khi nhà giao dịch muốn tiếp cận biến động tương đối giữa hai đồng tiền không phải USD. Chẳng hạn, một nhà giao dịch đang phân tích chính sách tiền tệ của châu Âu và Vương quốc Anh có thể đặc biệt chú ý đến EUR/GBP thay vì thể hiện quan điểm đó thông qua một cặp tiền tệ có USD.

Các cặp tiền tệ ngoại lai

Các cặp tiền tệ ngoại lai thường kết hợp một đồng tiền lớn với đồng tiền của một nền kinh tế mới nổi hoặc có quy mô nhỏ hơn.

Một số ví dụ có thể gồm:

– USD/TRY

– USD/ZAR

– USD/MXN

– USD/THB

– EUR/TRY

Cách phân loại chính xác có thể khác nhau giữa các nhà môi giới và các bên tham gia thị trường. Vì vậy, một cặp tiền tệ được mô tả là “ngoại lai” trong một bối cảnh có thể không phải lúc nào cũng được phân loại giống như vậy ở những nơi khác.

 

Tại sao các cặp tiền tệ ngoại lai có thể biến động khác biệt?

Các đồng tiền ngoại lai có thể chịu ảnh hưởng bởi điều kiện kinh tế trong nước, chính sách tiền tệ, diễn biến chính trị, dòng vốn và các yếu tố bên ngoài như giá hàng hóa.

Hoạt động giao dịch cũng có thể thấp hơn so với những cặp tiền tệ chính được giao dịch nhiều nhất. Do đó, nhà giao dịch có thể gặp mức chênh lệch giá rộng hơn hoặc biến động giá lớn hơn, đặc biệt trong những giai đoạn thị trường căng thẳng hoặc thanh khoản giảm.

Điều này không có nghĩa là mọi cặp tiền tệ ngoại lai luôn biến động mạnh hơn hoặc có chi phí giao dịch cao hơn. Thay vào đó, nhà giao dịch nên kiểm tra điều kiện giao dịch hiện tại của từng cặp tiền tệ cụ thể thay vì chỉ dựa vào nhóm phân loại của chúng.

So sánh các cặp tiền tệ chính, phụ và ngoại lai

Những khác biệt chính có thể được tóm tắt như sau:

Đặc điểm	Cặp tiền tệ chính	Cặp tiền tệ phụ	Cặp tiền tệ ngoại lai
Cấu trúc phổ biến	USD + một đồng tiền lớn	Hai đồng tiền lớn không bao gồm USD	Một đồng tiền lớn + đồng tiền của thị trường mới nổi/nền kinh tế nhỏ hơn
Ví dụ	EUR/USD, USD/JPY	EUR/GBP, GBP/JPY	USD/TRY, USD/ZAR
Thanh khoản thông thường	Cao	Khác nhau tùy cặp, thường vẫn ở mức đáng kể	Thường thấp hơn
Môi trường chênh lệch giá thông thường	Thường hẹp hơn trong điều kiện thị trường bình thường	Có thể khác nhau tùy từng cặp	Thường rộng hơn
Mức độ biến động tiềm năng	Có thể đáng kể	Có thể đáng kể	Có thể cao hơn hoặc không đồng đều hơn
Yếu tố chính cần cân nhắc	Các sự kiện kinh tế vĩ mô lớn	Hiệu suất tương đối của hai nền kinh tế không sử dụng USD	Rủi ro kinh tế trong nước và bên ngoài

Đây là những đặc điểm chung của thị trường chứ không phải là sự đảm bảo. Thanh khoản, chênh lệch giá và mức độ biến động thực tế phụ thuộc vào từng sản phẩm cụ thể và điều kiện thị trường tại từng thời điểm.

Thanh khoản, Chênh lệch giá và Biến động

Việc hiểu cách phân loại một cặp tiền tệ là hữu ích, nhưng nhà giao dịch không nên chỉ dừng lại ở đó. Ba khái niệm có liên quan cần được đặc biệt chú ý là: thanh khoản, chênh lệch giá và biến động.

Thanh khoản

Thanh khoản mô tả mức độ dễ dàng mà một sản phẩm có thể được mua hoặc bán mà không gây ra sự thay đổi đáng kể về giá.

Các cặp tiền tệ được giao dịch nhiều thường có số lượng bên tham gia thị trường lớn hơn. Tuy nhiên, thanh khoản có thể thay đổi trong suốt ngày giao dịch và vào thời điểm diễn ra các sự kiện kinh tế quan trọng.

Chênh lệch giá

Chênh lệch giá là khoảng cách giữa giá Bid và giá Ask và có thể ảnh hưởng đến chi phí giao dịch của một vị thế Forex. Bài viết này giải thích cách chênh lệch giá hoạt động và các yếu tố có thể ảnh hưởng đến chúng.

Một cặp tiền tệ có thanh khoản thấp hơn có thể có mức chênh lệch rộng hơn so với một cặp được giao dịch sôi động, mặc dù mức chênh lệch thực tế phụ thuộc vào điều kiện thị trường và môi trường giao dịch.

Vì vậy, nhà giao dịch nên kiểm tra mức chênh lệch hiện tại của từng sản phẩm cụ thể thay vì cho rằng mọi cặp tiền tệ chính luôn có chi phí giao dịch thấp hơn mọi cặp tiền tệ phụ hoặc ngoại lai.

Biến động

Biến động đề cập đến mức độ và tốc độ thay đổi của giá.

Một cặp tiền tệ ngoại lai có thể biến động đáng kể khi điều kiện chính trị, kinh tế hoặc tiền tệ thay đổi nhanh chóng. Tuy nhiên, các cặp tiền tệ chính và phụ cũng có thể biến động mạnh, đặc biệt xung quanh các quyết định của ngân hàng trung ương và các dữ liệu kinh tế có tác động lớn.

Biến động lớn hơn có thể dẫn đến những thay đổi giá mạnh hơn, nhưng cũng làm tăng khả năng thua lỗ. Nhà giao dịch nên cân nhắc quy mô vị thế, giới hạn rủi ro và điều kiện thị trường trước khi mở một vị thế Forex hoặc CFD có sử dụng đòn bẩy.

Không có một nhóm cặp tiền tệ nào tự động phù hợp với mọi nhà giao dịch.

Thay vào đó, hãy cân nhắc các yếu tố sau.

1. Hiểu rõ các đồng tiền liên quan

Bắt đầu bằng việc tìm hiểu mối quan hệ kinh tế giữa hai đồng tiền trong cặp. Hãy xem xét các quốc gia hoặc khu vực mà những đồng tiền này đại diện và những yếu tố nào có thể ảnh hưởng đến tỷ giá của chúng.

2. Kiểm tra điều kiện giao dịch hiện tại

Xem xét mức chênh lệch giá hiện có, giờ giao dịch, thông số hợp đồng và các chi phí áp dụng khác đối với chính sản phẩm đó.

Không nên cho rằng chỉ riêng nhóm phân loại của cặp tiền tệ sẽ quyết định chi phí giao dịch.

3. Cân nhắc thanh khoản

Thanh khoản có thể ảnh hưởng đến mức độ dễ dàng và chi phí khi mở hoặc đóng một vị thế. Thanh khoản cũng có thể thay đổi giữa các phiên giao dịch khác nhau hoặc xung quanh những sự kiện quan trọng.

4. Đánh giá mức độ biến động

Một cặp tiền tệ biến động nhanh có thể tạo ra mức lợi nhuận hoặc thua lỗ lớn hơn trong thời gian ngắn. Vì vậy, mức độ biến động cần được xem xét cùng với quy mô vị thế và quản lý rủi ro.

5. Hiểu về đòn bẩy

Giao dịch Forex và CFD có thể sử dụng đòn bẩy, qua đó khuếch đại cả lợi nhuận và thua lỗ. Vì vậy, một biến động giá tương đối nhỏ có thể tạo ra tác động lớn hơn đáng kể đến vốn chủ sở hữu của tài khoản so với mức biến động phần trăm của tài sản cơ sở.

Trước khi giao dịch, hãy đảm bảo rằng bạn hiểu các điều kiện ký quỹ và đòn bẩy áp dụng cũng như khả năng mất vốn.

Môi trường Demo cũng có thể giúp nhà giao dịch so sánh cách các cặp tiền tệ chính, phụ và ngoại lai biến động trong những điều kiện thị trường khác nhau. Với Tài khoản Demo của CPT Markets, nhà giao dịch có thể sử dụng tiền ảo và dữ liệu thị trường trực tiếp để quan sát sự khác biệt về mức giá, chênh lệch giá và biến động giá trước khi cân nhắc giao dịch bằng tiền thật. Tính năng và khả năng cung cấp có thể khác nhau tùy theo pháp nhân và khu vực pháp lý.

Ví dụ đơn giản: So sánh ba loại cặp tiền tệ

Hãy xem xét ba tình huống giả định:

• EUR/USD: Một nhà giao dịch kỳ vọng đồng euro sẽ tăng giá so với đồng đô la Mỹ sau khi phân tích các kỳ vọng về chính sách tiền tệ.
• EUR/GBP: Một nhà giao dịch kỳ vọng đồng euro sẽ tăng giá tốt hơn so với bảng Anh và lựa chọn một cặp chéo không có USD.
• USD/TRY: Một nhà giao dịch phân tích đồng đô la Mỹ so với lira Thổ Nhĩ Kỳ lựa chọn USD/TRY, đồng thời nhận thức rằng cặp này có thể có những đặc điểm về thanh khoản, chênh lệch giá và biến động khác với các cặp tiền tệ chính.

Những ví dụ này chỉ nhằm mục đích giáo dục và không đại diện cho khuyến nghị giao dịch hoặc dự báo.

Điểm quan trọng là quan điểm thị trường của nhà giao dịch sẽ quyết định mối quan hệ tiền tệ mà họ đang phân tích. Sau đó, việc phân loại cặp tiền tệ sẽ cung cấp thêm bối cảnh về các đặc điểm tiềm năng liên quan đến thanh khoản, biến động và chi phí giao dịch.

Hiểu về Pip, kích thước Lot và rủi ro

Việc phân loại cặp tiền tệ chỉ là một phần trong quá trình tìm hiểu về Forex. Nhà giao dịch cũng cần hiểu cách biến động giá có thể chuyển thành lợi nhuận và thua lỗ tiềm năng.

Pip là một đơn vị tiêu chuẩn được sử dụng để mô tả mức thay đổi của nhiều tỷ giá Forex. Đối với hầu hết các cặp tiền tệ chính, một pip thường tương ứng với chữ số thập phân thứ tư, trong khi các cặp có JPY thường sử dụng chữ số thập phân thứ hai. Quy ước chính xác có thể phụ thuộc vào từng cặp tiền tệ và cách định dạng báo giá.

Quy mô vị thế cũng rất quan trọng vì vị thế càng lớn thì cùng một mức biến động giá có thể tạo ra mức lợi nhuận hoặc thua lỗ bằng tiền lớn hơn. Việc hiểu kích thước lot trong Forex có thể giúp nhà giao dịch thấy rõ mối liên hệ giữa quy mô vị thế, giá trị pip và kết quả giao dịch tiềm năng.

Đòn bẩy làm tăng thêm một lớp rủi ro vì nó cho phép nhà giao dịch kiểm soát một vị thế lớn hơn so với số vốn cần thiết làm ký quỹ. Do đó, cả lợi nhuận và thua lỗ đều có thể bị khuếch đại.

Những khái niệm này nên được xem xét cùng nhau thay vì tách biệt. Việc hiểu một cặp tiền tệ là cặp chính, phụ hay ngoại lai không tự động quyết định liệu một giao dịch có phù hợp hay nhà giao dịch nên chấp nhận mức rủi ro bao nhiêu.

Những điểm chính cần lưu ý

• Các cặp tiền tệ chính thường kết hợp đồng đô la Mỹ với một đồng tiền lớn khác trên thế giới và nằm trong số những cặp Forex được giao dịch sôi động nhất.
• Các cặp tiền tệ phụ, hay còn gọi là cặp chéo, kết hợp các đồng tiền lớn nhưng không có đồng đô la Mỹ.
• Các cặp tiền tệ ngoại lai thường kết hợp một đồng tiền lớn với đồng tiền của một nền kinh tế mới nổi hoặc một đồng tiền ít được giao dịch hơn.
• Các cách phân loại này là quy ước của thị trường, vì vậy định nghĩa có thể khác nhau giữa các bên tham gia thị trường.
• Thanh khoản, chênh lệch giá và mức độ biến động khác nhau tùy theo từng sản phẩm và điều kiện thị trường. Chỉ riêng nhóm phân loại không quyết định chi phí giao dịch hoặc mức độ rủi ro.
• Giao dịch Forex và CFD có thể sử dụng đòn bẩy, qua đó khuếch đại cả lợi nhuận và thua lỗ.
• Việc hiểu về pip, kích thước lot, ký quỹ và đòn bẩy cũng rất quan trọng khi đánh giá rủi ro trong giao dịch Forex.

Hiểu được sự khác biệt giữa các cặp tiền tệ chính, phụ và ngoại lai sẽ tạo nền tảng để nhà giao dịch tiếp cận thị trường Forex rõ ràng hơn. Từ đó, nhà giao dịch có thể tiếp tục mở rộng kiến thức bằng cách tìm hiểu chênh lệch giá, pip, kích thước lot, ký quỹ và đòn bẩy ảnh hưởng như thế nào đến chi phí và rủi ro của một vị thế Forex.